مراحل تولید اسپرم

پایه بنیادی باروری مردان، سلول اسپرم است. سلول های اسپرم عمدتا بسته های متشکل از مواد ژنتیکی (DNA) و به شکل پروانه ای هستند.سلول اسپرم بالغ نقطه پایان چرخه حیات اسپرم است. تقریبا زمان بندی تولید سلول تک اسپرم ۲.۵ ماه است.

اسپرم در ابتدا در لوله های کوچک میکروسکوپی درون بیضه به نام لوله های اسپرمی شکل می گیرد. بیضه ها در مردان دو چیز را تولید می کنند که شامل، اسپرم و تستوسترون و یا (هورمون جنسی مردانه) است. از این رو، جمعیت سلولی داخل بیضه از سه نوع سلول اساسی تشکیل شده است:

سلول های بنیادی ، سلول های تولید اسپرم

سلول هایی که در مرحله اولیه، باعث رشد و توسعه اسپرم نابالغ می شوند.

سلول های تولید کننده تستوسترون

فرمان اولیه تولید تستوسترون و اسپرم در بیضه ها در واقع از مغز و به ویژه غده هیپوفیز، صادر می شود. هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزه (LH) به ترتیب از هیپوفیز به خون آزاد می شود و باعث رشد اسپرم و تستوسترون می شود. تستوسترون بلافاصله به خون منتقل شده و عملکرد خود را آغاز می کند.

هنگامی که سلول های اسپرم ساخته می شوند، فرایند بلوغ آن ها آغاز می شود که به طور متوسط ​​۷۲ روز طول می کشد. این موضوع نقش مهمی در قدرت باروری مردان دارد. با شناخت این که بلوغ اسپرم حدود ۷۲ روز به طول می انجامد، مردان می توانند برای بهبود و کیفیت اسپرم، سبک مناسبی از زندگی را انتخاب کرده و شانس بیشتری در باروری داشته باشند.

فرایند بلوغ اسپرم همچنان ادامه دارد، آن ها از طریق لوله ها به بیضه ها رسیده و سپس اسپرم ها، از طریق کشاله ران در داخل لگن، به اسکروتوم و در نهایت به غده پروستات می رسند. غده پروستات در طول ارگاسم و انزال مایع منی را تولید می کند.

مواد تشکیل دهنده اسپرم

هر قاشق چایخوری اسپرم، دارای حدود پنج تا هفت کالری و حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون اسپرم است. از آنجا که اسپرم تنها حدود یک درصد از مایع منی را تشکیل می دهد، پس ۹۹ درصد دیگر را چه موادی تشکیل می دهند؟! به طور کلی مواد تشکیل دهنده اسپرم و تولید اسپرم عبارتند از:

  • شکر فروکتوز
  • آب
  • اسید اسکوربیک (ویتامین C)
  • اسید سیتریک
  • آنزیم ها
  • پروتئین
  • فسفات و بی کربنات (پایه)
  • فلز روی

مدت زمان اسپرم سازی( مدت زمان پر شدن کمر )

اسپرم هر روز تولید می شود، اما یک دوره بازسازی کامل تولید اسپرم (اسپرماتوژنز) حدود ۶۴ روز طول می کشد. اسپرماتوژنز شامل چرخه کامل تولید و بلوغ اسپرم است. اسپرم تولید شده در طی این چرخه به بلوغ می رسد و هنگام ترکیب با تخمک زنان قدرت باروری و لقاح پیدا می کند.

ذخیره سازی اسپرم

در مردان جوان این اسپرم ها می توانند به مدت یک ماه در بیضه ها ذخیره شوند و همچنان باروری خود را حفظ کنند اما با شروع فرآیند انزال های پی در پی این مدت زمان به بیش از چند روز نمی انجامد.

اجزای اسپرم

باوری که وجود دارد حاکی از این مسئله است که بخش اعظم تشکیل دهنده مایع منی اسپرم می باشد اما برخلاف تصور عموم تنها یک درصد آن را اسپرم تشکیل می دهد و مابقی برخی از املاح و مواد مورد نیاز برای حیات اسپرم ها می باشد مانند آب، آنزیم ها، پروتئین ها، فسفات و بی کربنات و املاح روی. از آن جایی که اسپرم ها برای فعالیت خود به آنزیم ها نیاز دارند، بنابراین کمی افزایش دما می تواند فعالیت اسپرم را تشدید نموده ولی مقدار شدید افزایش دما باعث کاهش طول عمر آن ها گردیده و این مدت زمان را به حدود 1 تا 2 روز در دستگاه تناسلی زن می رساند.

افزایش تعداد اسپرم

معمولا برای افزایش اسپرم می توان از چند راهکار طبیعی استفاده نمود و در صورتی که کاهش مقدار اسپرم شدید باشد معمولا تجویز دارویی توسط پزشک صورت خواهد گرفت. برخی از این تغییرات عبارتند از:

• عدم مصرف سیگار

• داشتن خواب کافی

• کاهش استرس

• مصرف آنتی اکسیدان های طبیعی مانند زردچوبه، شکلات تلخ، سیر، ماهی

• مصرف مکمل های حاوی کلسیم و ویتامین D

• استفاده از سبزیجات با برگ های به رنگ سبز مانند اسفناج و کلم بروکلی

آسیب دیدگی اسپرم ها

باور عمومی میان محققان این است که هر چه اسپرم ها به مدت طولانی تری در بیضه ها باقی بمانند به خاطر شرایط محیطی و دمای بدن دچار آسیب دیدگی بیشتری می شوند.در این حال،رادیکال های آزاد که به ماده وراثتی سلول ها آسیب می زنند نیز در این محیط وجود دارد که با آسیب رساندن به ساختار دی ان ای اسپرم ها قدرت باروری را کاهش می دهد.از سوی دیگر، دیوید گرینینگ هشدار می دهد که رابطه جنسی مستمر و مداوم با کاهش تعداد اسپرم های خارج شده در هر انزال می تواند خطر کاهش قدرت باروری را به همراه داشته باشد.او توصیه می کند بهترین راه برای تقویت قدرت بارداری،برقراری رابطه هر روزه در دوره تخمگذاری زنان است.دیوید گرینینگ همچنین با اشاره به کاهش تمایل افراد به برقراری رابطه هر روزه با افزایش سن،بهترین سن باروری را سنین جوانی می داند.وی گفت:«ما برای باروری در جوانی خلق شده ایم».پزشکان دیگر با جالب دانستن آزمایش های آقای گرینینگ می گویند این نتیجه شاید برای همه مردان مفید نباشد.به گفته دکتر آلن پیسی از دانشگاه شفیلد انگلیس،همبستری هر روزه توانایی بارورسازی مردانی را که تولید اسپرم پایینی دارند،کاهش می دهد.

آیا می‌توان کاری کرد کیفیت اسپرم بهبود پیدا کند؟

بسیاری از مواردی که به سلامت کلی بدن کمک می‌کنند، باعث سلامت اسپرم‌ها هم می‌شوند؛ مانند اجتناب از سیگار و داروهای غیرمجاز، بخصوص داروهای استروییدی آنابولیکی، پرهیز از قرار گرفتن در معرض سمومی مانند آفت‌کش‌ها و فلزات سنگین، پرهیز از الکل، داشتن رژیم غذایی سالم و حفظ وزن طبیعی بدن، خنک بودن دمای اسکروتوم (کیسه بیضه) زیرا گرما، تولید اسپرم را کند می‌کند، پرهیز از حمام‌های داغ و وان آب داغ، پوشیدن لباس‌زیر گشاد و پادار به جای لباس زیر تنگ و همچنین نپوشیدن شلوارهای تنگ.